Verzetsstrijder Anton de Kom krijgt eigen straat in Oosterbeek

+/- 1930
Foto: Onbekend

Een nog nieuw aan te leggen weg wordt vernoemd naar verzetsheld en antikoloniale schrijver Anton de Kom. Deze weg komt in de wijk Bovenparck te Oosterbeek.

Dat heeft het college van de gemeente Renkum besloten.

Verzet

Anton de KomVerzetsstrijder De Kom, bekend van zijn verzet tegen het Nederlandse Kolonialisme in Suriname en tegen de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog. Hij overleed in april 1945 in concentratiekamp Neuengamme.

De Kom verzette zich tegen racisme, uitbuiting en koloniale overheersing. Na zijn verbanning uit Suriname schreef De Kom het boek “Wij slaven van Suriname’’. Hij bestreed hierin het kolonialisme en racisme tijdens het Nederlandse bewind in Suriname. In de Tweede Wereldoorlog sloot De Kom zich aan bij het verzet en schreef hij onder andere voor de illegale krant De Vonk. In juni van dit jaar is Anton de Kom opgenomen in de Canon van Nederland

Logische keuze

Wethouder Jasper Verstand noemt het een logische keuze om een straat naar De Kom te vernoemen. “In deze tijd waarin we ons, onder andere door de Black Lives Matter beweging, bewuster worden van ons kolonialistische verleden is het goed om die kant van onze geschiedenis tastbaarder te maken. Bovendien past het goed bij ons als Airborne gemeente om straatnamen te vernoemen naar mensen die opkomen tegen onderdrukking en repressie”.

De nieuwe weg die vernoemd wordt naar Anton de Kom sluit direct aan op de Nico Bovenweg. Deze weg is vernoemd naar verzetsheld Evert Boven die in de Tweede Wereldoorlog eveneens in concentratiekamp Neuengamme is overleden.

Het besluit is mede tot stand gekomen op advies van de Stichting Heemkunde en het straatnaambord zal voorzien worden van een informatiebord over het leven van Anton de Kom.

Van de redactie:

Anton de Kom

Anton de KomAntons vader was als slaaf geboren. Slaven kregen vaak de achternaam van hun ‘eigenaar’ maar dan andersom: de Mok, zo heette de slaveneigenaar dus. Anton werd geboren als Cornelis Gerhard Anton de Kom in 1898 te Paramaribo. Hij vertrok in 1921 naar Nederland en diende een jaar vrijwillig bij de Huzaren. Hij vindt dan werk bij een handelaar in koffie en thee.

Hier leert hij zijn vrouw kennen. Een Nederlandse vrouw en gemengde huwelijken waren toen nog helemaal niet zo gewoon, ze krijgen vier kinderen.

Teleurgesteld dat men in Nederland zo weinig weet van het slavernijverleden in Suriname, begint hij lezingen te geven en schrijft hij kritische artikelen. Hij trekt op met communisten en Indonesische studenten omdat hij zich met hen verwant voelt.

Als zijn moeder op sterven ligt, vertrekt hij met zijn gezin in december 1932 naar Suriname.

Zwarte Dinsdag

Vanaf zijn aankomst in januari 1933 werd Anton goed in de gaten gehouden door de autoriteiten, zijn lezingen worden meteen verboden. Maar hij zet zijn politieke activiteiten door. Veel Surinamers wisten hem te vinden en hij werd al snel Papa de Kom genoemd. Toen hij samen met een groep aanhangers op weg was naar de gouverneur voor een protest, werd hij gearresteerd. Nog geen maand na zijn aankomst.

Op verschillende dagen kwamen er aanhangers om de vrijlating van Anton te eisen. Op 7 februari liep dit uit de hand. De politie schoot met scherp met 2 doden en 30 gewonden als gevolg. Sindsdien heet die dag Zwarte Dinsdag.

Anton werd niet vrijgelaten maar kreeg de keuze: of voorlopig blijven zitten waar ie zat (een proces kon maanden, zo niet jaren duren), of met zijn gezin terug naar Nederland. Op 10 mei werden ze op een schip richting ons land gezet, verbannen.

Duitse inval

Werk vinden was lastig in de jaren ’30, Anton schreef daarom verder aan zijn boek dat hij eerder was begonnen: Wij slaven van Suriname. De gecensureerde versie wordt in 1943 uitgebracht. Dat hij verder geen werk had zat hem wel dwars en hij deed aan verschillende demonstraties voor werk mee. Het was geen Nederlands probleem in die jaren en net als in het buitenland werden ook hier werkelozen ingezet bij een werkverschaffingsproject.

Anton de KomDat was best omstreden. Het was veelal heel zwaar werk, lange werkweken en heel weinig verdienen, met een gezin kon je nauwelijks rondkomen en het werd als uitbuiting gezien. Op communistische bijeenkomsten gaf Anton nog steeds lezingen.

Toen de Duitsers in mei 1940 ons land binnenvielen, sloot Anton zich bijna onmiddellijk aan bij het communistische verzet. Op verzoek schreef hij artikelen voor het verzetsblad De Vonk en het Revolutionair Socialistisch blad

Op 7 augustus 1944 wordt Anton gearresteerd voor zijn huis in Bezuidenhout en naar het Oranjehotel (de gevangenis van Scheveningen) gebracht. Dezelfde maand wordt hij nog overgeplaatst naar kamp Vught om achtereenvolgens, in september, naar Sachsenhausen gebracht te worden. Daar moet hij werken in de vliegtuigfabriek van Heinkel.

Op 24 april 1945 sterft hij aan tuberculose in kamp Sandborstel, een soort buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme. Hij wordt begraven in een massagraf en het zou tot 1960 duren tot zijn stoffelijke resten gevonden werden. Hij is bijgezet op erebegraafplaats Loenen.

Anton de Kom kreeg in 1982, postuum, het Verzetsherdenkingskruis uitgereikt. In juni dit jaar werd hij opgenomen in de Canon van Nederland

Wij slaven van Suriname

Wij slaven van Suriname, het eerste geschiedenisboek over Suriname door een Surinamer, is volgens de kenners een meesterwerk, en een felle aanklacht tegen racisme en uitbuiting.

De Kom vertelt hoe het Nederlandse koloniale bewind het land en zijn inwoners onderdrukte, en hoe verschillende Surinaamse bevolkingsgroepen daartegen in opstand kwamen. Met grote eruditie schrijft hij over de verschrikkingen, maar ook over moed, zelfrespect en vrijheid. 157 jaar na de officiële afschaffing van de slavernij en 86 jaar na publicatie heeft het boek, en zijn boodschap, niets aan zeggingskracht ingeboet. (Bol.com)

In 1934 werd het in een gecensureerde versie uitgebracht. Pas in 1971 wordt de ongecensureerde versie uitgegeven, in 2003 de 10e druk en in dit jaar is een 16e editie gedrukt.

X

Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief
Aanmelden