Coalitieakkoord: bezuinigingen op zorg en uitkeringen, meer geld naar defensie, onderwijs, veiligheid, asielzorg en bouw betaalbare woningen
Het nieuwe coalitieakkoord van D66, VVD en het CDA is bekend gemaakt. Dat betekent dat er weer een aantal wijzigen in ons leven zijn te verwachten. Eigen risico omhoog, hogere BTW op bloemen en planten, suikertaks, versoepelen huurregels en snellere stijging AOW-leeftijd vanaf 2033 bijvoorbeeld.
Maar ook blijft de bijna gratis kinderopvang en daardoor geen kinderopvangtoeslag meer, de hypotheekrenteaftrek blijft, duur van een WW-uitkering wordt verkort, gemeenten mogen zelf bepalen of statushouders voorrang krijgen op een woning, de spreidingswet blijft en de asielregels worden aangescherpt.
Voor de plannen moet nog wel een Kamermeerderheid gevonden worden. Pas dan worden ze definitief. Dat zal ook nog wel een 'strijd' worden, niet alle partijen zijn het met de plannen eens.
Hypotheekrenteaftrek blijft intact
Er komt voorlopig geen einde aan de hypotheekrenteaftrek. D66 en het CDA pleitten hier wel voor tijdens de verkiezingscampagne. Maar de VVD noemde de afbouw van de aftrek een breekpunt.
"Om het eigen huis betaalbaar te houden en de rust op de woningmarkt te bewaren, blijft de fiscale behandeling van het eigen huis ongewijzigd", aldus het coalitieakkoord. Daarmee blijft ook het eigenwoningforfait ongewijzigd.
7 miljard voor bouw betaalbare woningen
Van 2029 tot en met 2035 gaat jaarlijks 1 miljard euro naar de bouw van betaalbare woningen. Dat voornemen hebben de coalitiepartijen in hun akkoord opgeschreven.
"We bouwen minstens dertig grootschalige nieuwbouwlocaties van nationaal belang verspreid over het land", schrijven D66, VVD en CDA. Op dit moment zijn er 21 van zulke gebieden. "Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook nieuwe steden." D66 voerde campagne met het idee om tien nieuwe steden te bouwen, maar dat staat niet zwart op wit in het akkoord.
Woningcorporaties krijgen vanaf 2028 jaarlijks 250 miljoen euro, oplopend tot 325 miljoen per jaar in 2032. Daarnaast wil de coalitie afspraken maken met corporaties over "passende huurgelden". Dat betekent waarschijnlijk dat huurders die meer te besteden hebben, ook meer huur gaan betalen.
Coalitie zint op versoepelen huurregels
Het moet gunstiger worden om woningen te verhuren, vindt de coalitie. Op die manier willen D66, VVD en CDA het aanbod van huurwoningen laten toenemen. Daarbij willen ze ook kijken op welke punten ze de Wet betaalbare huur kunnen aanpassen. Zulke aanpassingen leiden waarschijnlijk tot hogere huren.
De Wet betaalbare huur zorgde ervoor dat voor meer woningen een maximale huurprijs geldt. De regels worden vaak in verband gebracht met de verkoop van huurwoningen, oftewel 'uitponden'. Onderzoek liet afgelopen najaar zien dat andere factoren ook meespelen, zoals rente en vermogensbelasting.
Volgend jaar komt er een evaluatie van de Wet betaalbare huur. Voor die tijd wil de coalitie al kijken "op welke punten de wet kan worden geoptimaliseerd om het aanbod van huurwoningen op peil te houden".
Meer geld naar defensie en veiligheid
Defensie krijgt er 19 miljard euro bij de komende jaren. Ook moet de krijgsmacht opschalen naar 122.000 mensen.
Er gaat 100 miljoen naar het gevangeniswezen en er komt meer capaciteit voor de inlichtingendiensten, wijkagenten en de aanpak van zeden-en cybercriminaliteit.
Partijen willen doorgaan met vrijwel gratis kinderopvang
De kinderopvang moet nog steeds zo goed als gratis worden, vinden de drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Het kabinet-Schoof werkte hier ook aan.
Ouders krijgen volgens het nieuwe stelsel geen kinderopvangtoeslag meer, maar hoeven nog maar 4 procent bij te betalen van de totale kosten. Het kabinet-Schoof wilde vanwege de toeslagenaffaire af van deze toeslag, en de nieuwe coalitie wil dat voortzetten. Naar verwachting gaat de wijziging in per 2029.
Duur WW verkorten van twee naar één jaar
Mensen die werkloos zijn, moeten wat D66, de VVD en het CDA betreft niet twee jaar maar één jaar lang een uitkering krijgen. De maatregel moet in 2029 een half miljard euro opleveren, en uiteindelijk de schatkist ongeveer 1,3 miljard euro per jaar schelen.
Wel willen de partijen dat mensen met een uitkering de eerste maanden wat meer overhouden van hun laatst verdiende salaris. Nu krijgen mensen de eerste twee maanden nog 75 procent van het laatst verdiende loon, maar dat moet 80 procent worden.
1,5 miljard euro investeren in onderwijs
De drie coalitiepartijen willen structureel 1,5 miljard euro investeren in het onderwijs. Het geld wordt gebruikt om een bezuiniging van ongeveer 400 miljoen euro van het huidige demissionaire kabinet terug te draaien. Verder moet onder meer worden geïnvesteerd in de kwaliteit van het onderwijs, in wetenschap en de koopkracht van studenten.
Coalitie wil ruim 5 miljard besparen op eigen risico
De coalitiepartijen willen ruim 5 miljard euro gaan besparen op het eigen risico. De beoogde verlaging van het vorige kabinet gaat niet door, en wordt vanaf volgend jaar bovendien weer aangepast aan de lonen en inflatie. Dit scheelt de schatkist jaarlijks ongeveer 4 miljard euro.
Ook wordt het eigen risico per 2027 verhoogd met 60 euro. Dit levert de begroting 1 miljard euro op.
Suikertaks moet vanaf 2030 bijna miljard opleveren
Een 'suikertaks' moet vanaf 2030 de schatkist bijna een miljard euro gaan opleveren, schrijven de coalitiepartijen. Producenten van bijvoorbeeld suikerhoudende dranken moeten de rekening van 850 miljoen euro gaan betalen. In de praktijk rekenen bedrijven zo'n extra belasting vaak door in de consumentenprijs.
Verder wil de coalitie investeren in preventie. Er gaat 50 miljoen euro extra naar sport en 35 miljoen naar "medische preventie", zoals vaccinatie. De partijen willen de wijkgerichte vaccinatieaanpak verder uitbreiden
AOW-leeftijd sneller laten stijgen vanaf 2033
De AOW-leeftijd moet vanaf 2033 sneller stijgen dan nu het geval is, als het aan de coalitie van ligt. Nu stijgt die nog met acht maanden voor ieder extra jaar levensverwachting. Maar de coalitie wil dat met ieder extra jaar levensverwachting de AOW-leeftijd ook met een volledig jaar stijgt. De maatregel moet structureel meer dan 2,5 miljard euro opleveren
Korting accijns benzine moet blijven tot en met 2027
De lagere accijns op benzine blijft tot en met 2027 in stand, staat in het akkoord van D66, VVD en CDA. Voor andere brandstoffen lijkt de accijns volgend jaar wel omhoog te gaan. "In 2027 worden specifiek de tarieven voor benzine gelijk gehouden aan de tarieven van 2026", schrijft de coalitie.
Voor de ingreep willen de drie partijen eenmalig 900 miljoen euro uittrekken
Coalitie wil hogere btw op bloemen en planten
De btw op bloemen en planten gaat vanaf 2028 omhoog, als het aan de nieuwe coalitie ligt. De sierteelt valt momenteel nog onder het lage btw-tarief van 9 procent, maar D66, VVD en CDA schaffen dit af. Dat betekent dat in de toekomst 21 procent btw moet worden betaald. De nieuwe coalitie verwacht daarmee 328 miljoen euro per jaar op te halen voor de staatskas.
Voorrang statushouders op woning aan gemeenten
Gemeenten mogen zelf bepalen of statushouders voorrang op een sociale huurwoning krijgen staat in het coalitieakkoord. Volgens de partijen "knelt het in bepaalde gemeenten steeds meer", omdat andere inwoners van die gemeenten lang moeten wachten op een huis. Maar omdat er geen goed alternatief is voor de statushouders, wil het aanstaande kabinet het aan de gemeenten overlaten.
Demissionair woonminister Mona Keijzer werkt aan een wetsvoorstel om de voorrang voor statushouders te stoppen. Daar staat niets over in het akkoord.
De coalitie wil verder inreis-beperkende maatregelen mogelijk maken als "het aantal mensen dat een asielaanvraag doet in korte tijd fors stijgt" en de "asielketen bezwijkt onder de instroom". Een van de mogelijkheden daarvoor is een tijdelijke stop op het nareizen van familieleden van mensen met een verblijfsvergunning, maar zonder vluchtelingenstatus.
Spreidingswet blijft voorlopig in stand
De coalitie houdt de spreidingswet "nu voorlopig in stand", schrijft ze in haar akkoord. Dat is volgens de partijen nodig "om zo een rechtvaardige verdeling over gemeenten te borgen."
Asielaanvragen buiten Europa, miljoenen voor asielketen
De drie coalitiepartijen willen dat asielzoekers voortaan een asielaanvraag buiten Europa indienen. Dan hoeven asielzoekers niet of minder lang te wachten in Nederland tot ze een verblijfsvergunning krijgen.
In het coalitieakkoord wordt ook meer geld vrijgemaakt voor de asielketen. Dit jaar wordt er 241 miljoen euro voor uitgetrokken, volgend jaar is dat 470 miljoen euro. De asielbegroting heeft dit jaar nog een tekort van 729 miljoen euro, maar volgend jaar moet er 2,1 miljard euro geïnvesteerd worden.
Er komt meer controle en criminele asielzoekers worden harder aangepakt.
Oekraïne krijgt komende jaren 3,4 miljard euro steun
Oekraïne kan de komende jaren (2027-2029) blijven rekenen op miljardensteun. Het gaat om 3 miljard euro aan militaire steun en ruim 400 miljoen euro aan andere hulp voor het land dat vier jaar geleden werd aangevallen door Rusland.
De niet-militaire hulp gaat ten koste van de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en Defensie betaalt een deel van de militaire hulp aan Oekraïne. Voor Defensie wordt een kasschuif (geld van toekomstige jaren wordt naar voren gehaald) gebruikt om de kosten te financieren. De ministeries dragen nu ook al een deel van de kosten.
Lelystad Airport toch openen voor burgerluchtvaart
Lelystad Airport moet volgens de coalitie toch opengaan voor burgerluchtvaart. Dat staat in het akkoord van D66, VVD en CDA. Ze denken "initieel" aan 10.000 vliegbewegingen van en naar het vliegveld. Wel stellen ze als voorwaarde dat Lelystad Airport aan alle wettelijke eisen voldoet, zoals een natuurvergunning.
Over de opening van het vliegveld wordt al jarenlang gesteggeld. De VVD wil graag dat er commerciële vluchten kunnen vertrekken, D66 is tegen. Het CDA schreef in zijn verkiezingsprogramma dat het vliegveld alleen voor burgerluchtvaart open mag als aan "randvoorwaarden" voor schoner en stiller vliegen is voldaan en als problemen met laagvliegroutes zijn opgelost.
Andere voorstellen
Leeftijdsgrens tabak en vapes naar 21 jaar
De leeftijdsgrens voor tabak en vapes moet van 18 naar 21 jaar. De drie partijen willen daarmee verder inzetten op een "rookvrije generatie". De coalitie wil daarnaast dat het op voorraad houden van vapes met een smaakje, die illegaal zijn, strafbaar wordt.
Fatbikes
Voor fatbikes komt toch een aparte voertuigcategorie, staat in het coalitieakkoord. Op die manier moeten regels mogelijk worden die wel voor fatbikes, maar niet voor andere elektrische fietsen gelden. D66, VVD en CDA denken aan een minimumleeftijd, helmplicht en mogelijke "fatbike-vrije zones" in gemeenten.
Minimumleeftijd jongeren voor sociale media
Strenger toezicht op grote onlineplatforms en een "handhaafbare" Europese minimumleeftijd van 15 jaar voor sociale media. Dat zijn een paar van de voorstellen van de nieuwe coalitie om het internet "een veilige en gezonde omgeving" te laten zijn. Ook pleiten ze voor betere voorlichting en een strengere richtlijn voor mobieltjes op school.
Wetgeving deepfakes, nepbeelden en criminele content
De wetgeving voor deepfakes, verregaande nepbeelden, moet strenger. Ook content verspreiden die misdrijven toont moet strafbaar worden, met uitzondering van journalistieke content. Ouders krijgen voorlichting en er komen strengere regels ter voorkoming van het beïnvloeden van kinderen of rond het geven van online financieel advies.
Bron: Nieuws.nl/ANP. Meer details lees je bij de NOS
♦♦♦
- Blijf op de hoogte via Facebook, Instagram, X of via de nieuwsbrief, inschrijven kan ook onderaan deze pagina.
- Lokaal (pers)bericht of evenement insturen? Dat kan via [email protected]
Renkum.nieuws.nl richt zich op berichtgeving op lokaal niveau. De bezoekersaantallen blijven stijgen, wat onder andere goed is voor de zichtbaarheid van onze adverteerders. Wil jij je naamsbekendheid vergroten?
Wij denken graag met je mee om de reclame-euro zo optimaal mogelijk te besteden. Door lokaal te adverteren op Renkum Nieuws tegen een concurrerende prijs! Neem contact op met Dolf Verschuren via de telefoon: 06 – 4025 3846 of mail: [email protected].
De nieuwsredactie is te bereiken via [email protected].
