Column: Leven als God in Nairobi

Ons nieuwe huis, op de ILRI-campus in Nairobi, heeft uitzicht op de Ngong Hills. Die zijn beroemd geworden door de film ‘Out of Africa’, uit 1985 met in de hoofdrollen Meryl Streep en Robert Redford.

Het was in die tijd een Blockbuster maar zou nu floppen omdat het veel te langzaam gaat en veel te mijmerig het verhaal vertelt van Karen Blixen die in de jaren 30 vorige eeuw een koffiefarm probeerde te runnen op de flanken van de Ngong Hills. De film begint met de magische zin: ‘I had a farm In Africa on the foot of the Ngong hills’. Het was geen klein bedrijfje; ca. 2000 ha. De Britten deelde om witte kolonisten aan te trekken, grond bijna gratis uit aan blanke boeren.

Karen kreeg er 200 Kikuyu-gezinnen, de oorspronkelijke eigenaren van de grond, gratis bij. De Britten hadden eenzijdig de afspraak gemaakt met de Kikuyu-stam dat ze mochten blijven wonen op hun voorouderlijke grond als ze 2-3 dagen per week werkten voor de witte settlers. Zo kwamen meer witte boeren uit West-Europa hier de Keniaanse Hooglanden bezetten om cash crops te verbouwen voor het Britse Empire. 

Ik kwam Loes, een Nederlandse studente tegen op het Koningsfeest op 27 april jongstleden. Alle Nederlanders komen dan naar Nairobi, gehesen in oranje parafernalia, om het Wilhelmus te brommen, haring te happen, kroketten te kanen, bitterballen te buffelen, stukken kaas te kauwen en om veel bier achterover te kukelen. Het eindigde in een beregezellig feest waar iedereen dronken is aan het einde. Loes was op het feest om expats te ontmoeten.

Haar onderzoek ging over de vraag: ‘In hoeverre zijn de expats in Nairobi, dat zijn er duizenden, een moderne voortzetting van het kolonialisme? De meeste expats leven in Kenia, stuk voor stuk, als een God in Frankrijk. Je kan hier een zeer goed, gemakkelijk en onbezorgd leven leiden, volop genietend van luxe en culinaire geneugten. Het hele jaar door ca 20-25 graden, de natuur, de wildparken en de kust zijn overweldigend mooi en de bevolking is vriendelijk en hulpvaardig.

Ik, als grijze boomer, wordt geholpen in winkels met boodschappen inpakken, met tassen dragen naar een taxi, deuren worden opengedaan en ga zo maar door. En ons salaris is prima; we kunnen doen en laten wat we willen.

Kenya is in 1963 dan wel in naam onafhankelijk (Uhuru) geworden, maar de buitenlanders, de expats, en hun belangen bleven en die moesten gehandhaafd worden. Werken de moderne Karen Blixens, de vele Nederlandse bloemen-en groenteboeren rondom Lake Naivasha en de legio ontwikkelingsorganisaties daar bewust of onbewust gewoon aan mee? 

Karen was naar mijn gevoel geen ‘slecht’ mens. Ze hield oprecht van Afrika, van de mensen, van de natuur en was mateloos geïnteresseerd in hun cultuur en gebruiken. Ze werd op den duur ook geaccepteerd door de Masaai en Kikuyu-chiefs in de omgeving.  Het boek, waar de film alleen maar de romantische kant uitgehaald heeft, is sloom, poëtisch, mijmerend en vol met filosofische overpeinzingen van Karen. Ze was diep geraakt door alles wat Afrika, Afrika maakt. Dat voelde de Kenianen. 

En sinds 1980 creëren Nederlandse boeren op grote bloemen-en groentebedrijven voor tienduizenden Kenianen werkgelegenheid. Dat is toch positief nieuws?

En nu kijk ik op de Ngong Hills uit. Geen verkeerd uitzicht. Het Masaai volk gelooft dat de Ngong Hills ontstaan zijn toen een gigantische reus struikelde over de Kilimanjaro, voorover kukelde, helemaal de grond in zakte, alleen zijn rechtervuist bleef boven op de grond liggen en vormde de Ngong Hills. Je kan de knokkels van de reuzenvuist nog duidelijk zien in de heuvelrug. De hoogste knokkel steekt 2460 meter boven zeeniveau uit. De ILRI-campus ligt 1700-1800 meter en aan de andere kant van de Ngong Hills ga je zomaar 1000 meter lager de Great Rift Valley in. Dat is een scheur van 6500 km lang in de aarde die loopt van Noord-Syrië, door de Rode Zee tot aan Mozambique. Alle langwerpige meren in Oost-Afrika zijn er onderdeel van. 

Volgens wetenschappers zijn de Ngong Hills de overblijfselen van een enorme vulkaan die vijf tot zes en een half miljoen jaar geleden ontstaan is. De westelijke helft van de vulkaan is twee miljoen jaar geleden bij het ontstaan van de Great Rift Valley afgebroken en in de Rift Valley gekukeld. Creatie of evolutie; beide verhalen vind ik indrukwekkend! En fantastisch toch om dan, iets verder dan Karen, ook aan de flanken van de Ngong Hills te leven? Elke ochtend kijk ik er met enig ontzag naar en voel me thuis.

Ik vind hier rust-, mijmer-, en schrijftijd. We hebben een house manager die kookt, de hond uitlaat, de was doet en het huis schoonmaakt. We hebben al prachtige safari’s gemaakt naar Lake Navaisha, naar het Elsamere-resort van Joy Adamson en haar geadopteerde leeuwin Elsa, naar Hell’s Gate, naar het Nairobi National Park, we gaan lekker uit eten, we leven op een Campus waar altijd water, elektriciteit en beveiliging is. 

Maar…… misschien wel door het uitzicht op de Ngong Hills kwam ik tot de ontdekking: Ik ben er in gekukeld. Hoe graag ik het ook niet wil; ik ben een nieuwe koloniaal die door hier, als een God in Nairobi te leven, alles in Kenya hetzelfde houdt! Een heel ongemakkelijk gevoel.

Enige opluchting geeft me het onderzoek van Oxfam-NOVIB uit 2025: de rijkste 125 (vooral politici en zakenmagnaten) bezitten evenveel als de 43 miljoen armste Kenianen. Er zijn 58 miljoen Kenianen waarvan de helft moet overleven met 80 eurocent per dag. Een directeur van een onderzoeksinstituut, hier op de Campus, verdient 88 keer meer dan een watchman. 

Peter, één van de watchmen, ‘troostte’ me door te zeggen: ‘Met jullie Mzungu’s is niks mis, het zijn onze politici die alles opeten en niets overlaten voor het gewone volk! Volgend jaar oktober zijn er verkiezingen; dan sturen we ze weg’. Hij heeft naar mijn gevoel vijftig procent gelijk.

Ik wacht met smart op de resultaten van Loes!

Kees heeft jaren columns geschreven voor het huisblad van de WUR (Resource) en voor Ekoland (het blad voor de biologische landbouwsector). Kees woonde 25 jaar naar volle tevredenheid in Renkum, was actief in het Dorpsplatform Renkum Heelsum en bij Boerderij Veld en Beek.

Kees is pas verhuisd naar Nairobi, Kenia en wil graag blijven bloggen (eventuele reacties kunnen naar [email protected], ze worden dan naar Kees doorgestuurd).

Renkum.nieuws.nl richt zich op berichtgeving op lokaal niveau. De bezoekersaantallen blijven stijgen, wat onder andere goed is voor de zichtbaarheid van onze adverteerders. Wil jij je naamsbekendheid vergroten?

Wij denken graag met je mee om de reclame-euro zo optimaal mogelijk te besteden. Door lokaal te adverteren op Renkum Nieuws tegen een concurrerende prijs! Neem contact op met Dolf Verschuren via de telefoon: 06 – 4025 3846 of mail: [email protected].

De nieuwsredactie is te bereiken via [email protected].